Οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να κάνουν το φαινομενικά αδύνατο: να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο
Σχετικά Άρθρα
Προς ολικό μπλακάουτ στην αγορά πετρελαίου - Το Ιράν «στραγγαλίζει» τη Δύση – Ταπεινωτική αναβολή Trump στην Κίνα
Προειδοποίηση από Moody's στις ΗΠΑ - Ορατός ο κίνδυνος ύφεσης από τις υψηλές τιμές πετρελαίου
Σοκ από JP Morgan - Υποβαθμίζει το ελληνικό χρηματιστήριο σε neutral από overweight - Ενεργειακό ρίσκο με πετρέλαιο έως 150 δολ.
Ραγδαίες είναι οι αλλαγές στη… σκακιέρα του 2026. Ενώ η Δύση πίστευε ότι οι κυρώσεις θα στραγγάλιζαν τη ρωσική οικονομία, η πραγματικότητα των αριθμών και η γεωγραφική νομοτέλεια αποδεικνύουν το αντίθετο… Ο ρωσικός προϋπολογισμός θωρακίζεται με δισεκατομμύρια υπερκερδών, την ώρα που η Ευρώπη βυθίζεται στο σκοτάδι μιας ανυπολόγιστης ακρίβειας.
Με το ρωσικό πετρέλαιο (Urals) να αγγίζει πλέον τα 100 δολάρια και την Ουάσινγκτον να αναγκάζεται σε μια ταπεινωτική άρση των περιορισμών, το αφήγημα της απομόνωσης της Μόσχας κατέρρευσε οριστικά. Από το Βέλγιο μέχρι τη Φινλανδία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες σπεύδουν τώρα να ανοίξουν διαύλους επικοινωνίας, συνειδητοποιώντας με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η οικονομική τους επιβίωση περνά μέσα από το Κρεμλίνο.
Πλέον, η Ρωσία κρατά τα κλειδιά της παγκόσμιας ενέργειας και ο Vladimir Putin είναι πλέον σε θέση να υπαγορεύσει τους δικούς του απαρέγκλιτους όρους.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα παγκοσμίως. Ωστόσο, η Ρωσία είναι μεταξύ εκείνων που έχουν ήδη αρχίσει να αποκομίζουν πρόσθετα απροσδόκητα κέρδη εν μέσω όλης αυτής της αναταραχής. Η γεωγραφική και γεωπολιτική θέση της Ρωσίας ταιριάζει απόλυτα στο πλαίσιο αυτής της κατάστασης.
Είναι τόσο τρομερό που οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να κάνουν το φαινομενικά αδύνατο: να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο. Και όχι μόνο για την Ινδία, που πρόσφατα μείωσε τις αγορές πετρελαίου σχεδόν κατά το ήμισυ λόγω μιας εμπορικής συμφωνίας με την Ουάσινγκτον, αλλά για όλες τις χώρες.
Ακόμη και πριν από την επίσημη έγκριση των ΗΠΑ, η Ινδία άρχισε να εισάγει ρωσικό πετρέλαιο, το οποίο είχε αρνηθεί προηγουμένως. Αυτός ο μαύρος χρυσός κατέληξε να κάθεται σε δεξαμενόπλοια, περιμένοντας τη σειρά του. Οι ιδιοκτήτες του θεώρησαν επίσης ασύμφορο να τον πουλήσουν, καθώς η τιμή του μαύρου καυσίμου μειώθηκε απότομα τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, στα 41-45 δολάρια ανά βαρέλι. Η ιδέα της αναμονής για την άνοδο των τιμών -λόγω της έναρξης της περιόδου οδήγησης ή της σύγκρουσης στο Ιράν- λειτούργησε. Τώρα η Ινδία είναι πρόθυμη να πάρει όλο αυτό το ρωσικό πετρέλαιο, παρόλο που τώρα είναι σημαντικά πιο ακριβό. Η τιμή του ρωσικού πετρελαίου έχει διπλασιαστεί σε σύγκριση με τον περασμένο μήνα, φτάνοντας σχεδόν τα 90 δολάρια ανά βαρέλι στις 16 Μαρτίου.
Η Κίνα -που έχει την οικονομική δυνατότητα να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ- δεν έχει εγκαταλείψει το ρωσικό πετρέλαιο και τώρα έχει αυξήσει απότομα τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας. Την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου, αγόρασε 2,1 εκατομμύρια βαρέλια περισσότερα από την προηγούμενη εβδομάδα. Αντί για 10,3 εκατομμύρια βαρέλια, έχει πλέον αποκτήσει 12,4 εκατομμύρια. Και φυσικά, η Κίνα δεν θα σταματήσει εκεί.
Προσφορές για αγορά ρωσικού πετρελαίου έχουν ήδη κατακλύσει όλους τους επηρεαζόμενους εισαγωγείς στην Ασία, συμπεριλαμβανομένης της Ταϊλάνδης, της Σρι Λάνκα , ακόμη και της Ιαπωνίας. Η κατάσταση της τελευταίας είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς το Τόκιο λάμβανε περίπου το 90% των εισαγωγών πετρελαίου μέσω του Στενού του Hormuz.
Φυσικά, υπάρχουν αποθέματα πετρελαίου (κάποιες χώρες έχουν περισσότερα, κάποιες) αλλά η εξάντλησή τους είναι επικίνδυνη και θα επηρεάσει επίσης τις παγκόσμιες τιμές. Ως εκ τούτου, οι χώρες προσπαθούν να προμηθευτούν από διαφορετικές πηγές, όσο μπορούν.
Ο… ενθουσιασμός για το ρωσικό πετρέλαιο
Αυτός ο ενθουσιασμός γύρω από το ρωσικό πετρέλαιο, το οποίο μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «ανεπιθύμητο», έχει πολύ θετικό αντίκτυπο στα κέρδη των εγχώριων πετρελαϊκών εταιρειών και στον κρατικό προϋπολογισμό της Ρωσίας.
Αρχικά, οι συνολικές τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί εν μέσω της συνολικής έλλειψης, καθώς η αδυναμία διέλευσης από το Στενό του Hormuz έχει θέσει σε αδιέξοδο 15-20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στη Μέση Ανατολή. Ενώ η μέση τιμή του ρωσικού πετρελαίου τον Φεβρουάριο ήταν περίπου 45 δολάρια ανά βαρέλι, τώρα έχει φτάσει περίπου τα 90 δολάρια ανά βαρέλι. Αυτό αντιπροσωπεύει διπλάσια αύξηση. Ωστόσο, η μέση τιμή για τον Μάρτιο εκτιμάται ότι είναι χαμηλότερη - πιο κοντά στα 75 δολάρια ανά βαρέλι. Αλλά αυτό εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει μια πλήρη αύξηση 30 δολαρίων σε σχέση με την τιμή του Φεβρουαρίου (και ακόμη περισσότερο από την τιμή του Ιανουαρίου).
Το δεύτερο θετικό γεγονός είναι ότι το discount του ρωσικού πετρελαίου σε σχέση με το Brent μειώνεται απότομα και ραγδαία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι από απαγορευμένο, κυρωμένο πετρέλαιο έχει γίνει νόμιμο και οικονομικά προσιτό. Τους τελευταίους μήνες, η έκπτωση στο ρωσικό πετρέλαιο έφτασε στο ρεκόρ των 30 δολαρίων ανά βαρέλι. Αυτό είναι συνέπεια των κυρώσεων των ΗΠΑ κατά της Rosneft και της Lukoil τον Νοέμβριο. Αλλά στις αρχές Μαρτίου, είχε μειωθεί στο μισό και στις 16 Μαρτίου είχε φτάσει τα 11-12 δολάρια. Και το discount θα μπορούσε να συνεχίσει να μειώνεται, κάτι που είναι λογικό όταν τόσες πολλές χώρες είναι πρόθυμες να αρπάξουν το πετρέλαιό μας.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι μια αύξηση της τιμής του ρωσικού πετρελαίου κατά 10 δολάρια θα απέφερε περίπου 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόσθετα έσοδα ανά μήνα, με εξαγωγές 217 εκατομμυρίων βαρελιών ανά μήνα (επτά εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα). Ωστόσο, μια αύξηση της τιμής κατά 30 δολάρια θα απέφερε 6,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόσθετα έσοδα για τη Ρωσία από τις εξαγωγές.
Στήριξη στον προϋπολογισμό
Αυτά τα δισεκατομμύρια θα κατανεμηθούν μεταξύ της πετρελαϊκής βιομηχανίας και του εθνικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, οι φόροι εισπράττονται για όλη την παραγωγή πετρελαίου, όχι μόνο για τα έσοδα από τις εξαγωγές. Επομένως, τα πλεονάζοντα κέρδη του προϋπολογισμού υπολογίζονται με βάση όλη την παραγωγή πετρελαίου. Η Ρωσία παράγει 9,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα ή 288 εκατομμύρια βαρέλια το μήνα. Αυτό αποφέρει έσοδα 8,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο εθνικός προϋπολογισμός συνήθως λαμβάνει περίπου το 60% των πρόσθετων εσόδων από όλη την παραγωγή πετρελαίου.
Συνεπώς, ο ρωσικός προϋπολογισμός θα μπορούσε να λάβει επιπλέον 5,2 δισεκατομμύρια δολάρια αυτόν τον μήνα. Αυτό αντιπροσωπεύει 421 δισεκατομμύρια ρούβλια, υπερβαίνοντας τα έσοδα του προϋπολογισμού από πετρέλαιο και φυσικό αέριο τον Ιανουάριο, τα οποία ανήλθαν σε 393 δισεκατομμύρια ρούβλια.
Εάν η τιμή του ρωσικού αργού πετρελαίου παραμείνει στα 75 δολάρια ανά βαρέλι για μερικούς μήνες, η πετρελαϊκή βιομηχανία θα κερδίσει 17,2 δισεκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων τα 10,3 δισεκατομμύρια δολάρια θα εισρεύσουν στον προϋπολογισμό. Εάν η κατάσταση συνεχιστεί για έξι μήνες, η βιομηχανία θα αποκομίσει υπερβάλλοντα κέρδη ύψους 51,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εκ των οποίων τα 31 δισεκατομμύρια δολάρια θα εισρεύσουν στον προϋπολογισμό.
Η αύξηση της παραγωγής σε μια τέτοια κατάσταση θα ήταν, αφενός, πολύ κερδοφόρα. Αλλά από την άλλη, μετά από μια σύγκρουση που μπορεί να μην διαρκέσει αρκετούς μήνες, η παραγωγή θα έπρεπε να μειωθεί ξανά. Και στη Ρωσία, τέτοια κόλπα παραγωγής είναι τεχνολογικά άβολα. Ωστόσο, με βάση τις προσδοκίες του Alexander Novak, ο οποίος επιβλέπει τη βιομηχανία πετρελαίου της χώρας, η παραγωγή αναμενόταν αρχικά να αυξηθεί κατά 1,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα φέτος, ή 40 εκατομμύρια βαρέλια το μήνα. Αυτή η αύξηση είναι μέτρια και δεν θα αντισταθμίσει σε καμία περίπτωση τα 15-20 εκατομμύρια βαρέλια που χάθηκαν από την παγκόσμια αγορά, αλλά για τη Ρωσία, ακόμη και 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον θα ήταν πολύτιμα. Τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο μειώθηκαν απότομα τους πρώτους δύο μήνες του 2026 και το έλλειμμα του προϋπολογισμού έχει γίνει πρόβλημα. Μια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή είναι ένας βολικός (τουλάχιστον προς το παρόν) τρόπος για να λυθεί αυτό το πρόβλημα.
Μονόδρομος η επιστροφή στη ρωσική ενέργεια
Η κατακραυγή μετά τη δήλωση του Βέλγου πρωθυπουργού Bart De Wever ότι η Ευρώπη δεν μπορεί «να στραγγαλίσει οικονομικά τον Putin χωρίς την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών» και ως εκ τούτου «απομένει μόνο ένας τρόπος: να γίνει μια συμφωνία», μόλις που είχε κοπάσει όταν ο Γάλλος πρόεδρος, Emmanuel Macron, ανακοίνωσε ότι είχε ληφθεί απόφαση για την καθιέρωση άμεσης γραμμής επικοινωνίας με τη Ρωσία σχετικά με τις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Αυτές οι υποκλίσεις είναι ιδιαίτερα διασκεδαστικές με φόντο τις φήμες ότι ο βοηθός του Ρώσου προέδρου Ushakov έστειλε απευθείας στην κόλαση τους Γάλλους διαδηλωτές, οι οποίοι ήθελαν κάτι από τη Ρωσία.
Αλλά σύμφωνα και με τα Μαθηματικά της Β' Δημοτικού, η καμπύλη υπερηφάνειας είναι άμεσα ανάλογη με την πείνα και το άδειο πορτοφόλι κάποιου. Προφανώς, κάτι συνέβη στον μαγικό κήπο.
Και αυτό συνέβη.
Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί δύο έως τρεις φορές σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2024-2025, οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί κατά 20-30%, οι τιμές των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί στα ύψη και οι τιμές των τροφίμων αναμένεται να αυξηθούν κατά 50% μέχρι το τέλος του έτους.
Σε μόλις μία εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υπερπληρώσει τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ λόγω των αυξανόμενων τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου (συμπεριλαμβανομένων και αυτών από τη Ρωσία).
Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ πραγματοποίησαν έκτακτη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες για να «συζητήσουν πώς να σώσουν την οικονομία από τις συνέπειες του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν». Σύμφωνα με τον Επίτροπο Ενέργειας της ΕΕ, Dan Jørgensen, «η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίση τιμών».
Όπως σημειώνει το Reuters, «η απότομη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου και του πετρελαίου που προκλήθηκε από το μπλοκάρισμα του Στενού του Hormuz έχει θέσει την Ευρώπη σε κίνδυνο μιας νέας ενεργειακής κρίσης, την οποία οι αξιωματούχοι δεν είναι σίγουροι για το πώς να αντιμετωπίσουν».
Οι επιλογές που συζητούνται περιλαμβάνουν μειώσεις φόρων, κυβερνητικές επιδοτήσεις ενέργειας, άμεσα ρυθμιστικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων ανώτατων ορίων τιμών, ακόμη και την… ευθανασία της ιερής αγελάδας της Ευρώπης, του προγράμματος απαλλαγής της ΕΕ από τον άνθρακα.
Ενώ οι έξυπνοι άνθρωποι σκέφτονται πού να τρέξουν και τι να αρπάξουν, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, δήλωσε ότι όλα είναι μια χαρά και δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας: «Ετοιμάζουμε στοχευμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα». Με άλλα λόγια, απλώς κάντε υπομονή για μερικές μέρες και όλα θα πάνε καλά. Τα ίδια και τα ίδια δηλαδή.
Σε πρόσφατο δημοσίευμα, η εφημερίδα The Telegraph ανέφερε με φρίκη ότι «η Βρετανία αντιμετωπίζει ένα ενεργειακό σοκ που θα διαρκέσει ένα χρόνο». Αποδεικνύεται ότι οι ειδικοί της LCP Delta, μιας εταιρείας που συμβουλεύει την κυβέρνηση για την ενεργειακή πολιτική, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας θα αυξηθούν φέτος και του χρόνου λόγω μιας παγκόσμιας διαταραχής στις αλυσίδες εφοδιασμού ενέργειας - ακόμη και αν το Στενό του Hormuz ανοίξει με ορχήστρα αυτή τη στιγμή. Ένας λόγος είναι ότι ένας τεράστιος αριθμός χωρών στην Ευρώπη και την Ασία θα αγωνιστεί κυριολεκτικά για φυσικό αέριο και πετρέλαιο, προκειμένου να γεμίσει τις υπάρχουσες και νέες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, καθώς και κάθε δοχείο στο σπίτι, μέχρι και τις δεξαμενές, για παν ενδεχόμενο.
Και δεν είναι μόνο ότι ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Mojtaba Khamenei, απέρριψε τις προτάσεις αποκλιμάκωσης που διαβίβασαν στην Τεχεράνη οι μεσολαβητές, απαιτώντας πρώτα να «γονατίσουν» το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και δεν είναι καν ότι το Hormuz δεν θα είναι ποτέ ξανά ασφαλές, όπως παραδέχτηκε χθες ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Johann David Wadephul.
Τα μαθήματα από την Ιστορία
Ο κύριος λόγος για τον οποίο η τρέχουσα ενεργειακή κρίση είναι μακροχρόνια είναι η τυπική συμπεριφορά των αγορών. Ολόκληρη η ιστορία των μεγάλων ενεργειακών κρίσεων (1973-74, 1979-80, 1980-81, 1990-91, 2018-2019, 2002-2003, 2011, 2022, κ.λπ.) δείχνει ότι ακόμη και μετά το τέλος του «γάμου», οι τιμές δεν επιστρέφουν ποτέ στα προηγούμενα επίπεδά τους και, ακόμη και μετά από κάποια πτώση από τις κορυφές, πάντα καταλήγουν σε ένα νέο… οροπέδιο.
Έπειτα από ορισμένες κρίσεις, οι νέες τιμές ήταν 200% και ακόμη και 300% υψηλότερες από τις παλιές, αλλά ακόμη και στις πιο ήπιες περιπτώσεις, η αύξηση ήταν τουλάχιστον 40-50% σε σχέση με την περίοδο πριν από την κρίση. Έτσι, η τρέχουσα μείωση της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου είναι σχεδόν 2,5 φορές μεγαλύτερη από ό,τι κατά τη διάρκεια των μεγαλύτερων ενεργειακών κρίσεων στην ιστορία (το πετρελαϊκό εμπάργκο 1973-1974 και η ιρανική επανάσταση 1979-1980). Οι ειδικοί συμφωνούν ομόφωνα ότι η τρέχουσα κρίση αναμφίβολα θα μείνει στην ιστορία, ακόμη και αν τελειώσει σχετικά γρήγορα. Αλλά πιθανότατα, μας περιμένει μια έκπληξη: όπως υποστηρίζει το think tank του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων του Σικάγο, «τα πράγματα μόνο θα χειροτερέψουν — τόσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και για τον κόσμο».
Σίγουρα υπερβάλλουν για την παγκόσμια κατάσταση. Για παράδειγμα, η τιμή του ρωσικού αργού πετρελαίου στη δυτική ακτή της Ινδίας φτάνει αυτή τη στιγμή σχεδόν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι (από τα 59 δολάρια ανά βαρέλι που προβλέπονται στον προϋπολογισμό της Ρωσίας για φέτος).
Δεν έχει, λοιπόν, σημασία πότε η Ευρώπη θα χτυπήσει την πόρτα της Ρωσίας: αύριο, μεθαύριο ή του χρόνου, γιατί η κρίση θα είναι μακρά και βασανιστική. Και σε κάθε περίπτωση, θα τους πουν ότι δεν υπάρχει κανείς σπίτι. Ναι, απολύτως κανείς.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών